Pazartesi, 13 Ocak 2014 20:12

 

 

Bedîüzzaman, Rus esâretinde, 6 ay kadarı Kologrif'de, 1 sene kadarı Kostroma merkezde olmak üzere Kostroma vilâyetindeki esir kamplarında kalmıştı..
 
“Kostroma (قوسترومه ):
 

alt

Rusya’da Moskova'nın 367 kilometre şimâl-i şarqîsinde ve Volga’nın sol kenarında olarak hem-nâmı olan nehrin mültekāsında eyâlet merkezi bir şehir olup, 28 140 ahâlisi, mekteb-i i‘dâdîsi, tâife-i ruhbâna mahsus medresesi, diğer mekâtib-i muhtelifesi, kütübhânesi, tiyatrosu, büyük bir kilisesi, ikisi de seyr-i sefâine sâlih olan mezkûr iki nehrin mültekāsında güzel limanı, vapur makineleri i‘mâline mahsus fabrikasiyle dökümhâne ve demirhâneleri, debbağhâneleri, keten mensûcât ve bez fabrikaları ve pek işlek ticâreti vardır. Her sene Büyük Paskalya’dan sonra büyük bir panayır kurulup, 15 gün devâm eder.

-Kostroma eyâleti; şimâlen Vologda, garben Yaroslav, cenûben Vladimir ve Nijni Novgorod, şarkan dahî Vyatka eyâletleri ile mahdûd olup, mesâha-i sathiyyesi 84 149 murabba-kilometre ve ahâlîsi 1 361 915 kişidir. Arâzîsi düz olup, Volga ırmağı garb-i cenûbî kısmını şak etdiği gibi, Ostroma, Unya ve Vetluga isimleriyle üç nehir dahî eyâleti şimalden cenûba şak ederek, Volga’ya munsab olurlar. Eyâletin sülüsâni ormanlarla mestur olup, ancak bunlara iyi bakılmadığından, günden güne azalmaktadır.  Havası pek sert ve soğuk olup, arâzîsi sulak olmağla, ancak bir humsu mezrû‘ olup, zehâyire müteallik mahsûlâtı ihtiyâcât-ı mahalliyyeye kifâyet etmiyor. Başlıca mahsûlâtı keten, kenevir ve patatadır. Eyâlet 12 kazâya münkasimdir. Ahâlîsi içinde bir mikdâr müslim Tatarlar dahî vardır.

-Kostroma nehri; Vologda eyâletinde nebeânla, cenûb-i garbîye doğru cereyân ederek, hemnâmı olan eyâlete bi’d-duhûl, 250km.lik cereyandan sonra, hemnâmı olan şehrin yanında Volga ırmağına dökülür.”

 

(Şemseddin Sâmî, Kāmûsü’l-A‘lâm, 5. cild, s.3736, İstanbul, 28 Cemâziyelevvel 1306 [30 Ocak 1889])

*Yeniyazıya aktarma, - Bahâeddin Sağlam'ın müşâvirliği ile -, tarafımızdan yapılmıştır. / B. T.

 

Bilâl Tunç