Salı, 25 Mart 2014 08:54

 

Tashîhe muhtaç bir ifâde: “Cumhûriyet ve demokrat mânâsındaki meşrûtiyet...”

Bu ifade, Bediüzzaman’ın 1909 yılında mebuslara hitaben kaleme almış olduğu “Yaşasın Şeriat-ı Garra” başlıklı makalesinin; Divan-ı Harb-i Örfi adlı esere 1954 yılında “Yaşasın Kur´an-ı Kerim´in Kanun-u Esasileri” başlığı ile ilave edildiğinde, söz konusu makalenin başına eklendiği anlaşılmaktadır.

Kanaatimce bu ifadede tashihe muhtaç hususlar bulunmaktadır. Şöyle ki;

1. Orijinal metinde, baştakiCumhuriyet ve demokrat mânâsındaki...” kısım yer almamakta olup, makale doğrudan “Meşrutiyet ve kanun-u esasî denilen...” şeklinde başlamaktadır.  “Cumhuriyet ve demokrat mânâsındaki...” ifadesinin, sonradan dahil edildiği anlaşılmaktadır.

Bu ifade terminolojik açıdan problemlidir. Meşrutiyet, Demokrat ve Cumhuriyet kavramları birbirinden farklı anlamlar taşımaktadır.

Meşrutiyet (Monarşi); “bir hükümdarın başkanlığı altında parlamento yönetimine dayanan hükûmet biçimi” olarak tarif edilmektedir. Yani bu rejimde, miras yolu ile nesilden nesile devreden bir kral/kraliçe veya hükümdar ile halkın seçtiği bir parlamento bulunmaktadır.

“Cumhuriyet” idaresinde, devletin başında halkın doğrudan veya temsilcileri yolu ile belirli bir süre için seçtiği bir Başkan/Cumhurbaşkanı ve ayrıca, yine halkın seçtiği bir parlamento bulunmaktadır.

“Demokrat” kavramı ise bir rejimin adını değil, demokrasiye inanan yani demokrasi yanlısı olan insanları ifade etmektedir.

Bu durumda söz konusu makalenin başına böyle sorunlu bir ifade koymak yerine; haşiye şeklinde bir dip not koyarak: “O zaman (1909) meşrutiyet devri idi, meşrutiyet yerine şimdi cumhuriyet ve demokrasi idaresi nazar-ı itibara alınmalıdır.” şeklinde bir açıklama konulabilir.

Kastedilmek istenilen farklı olsa bile, “Cumhuriyet ve demokrat mânâsındaki meşrutiyet...” ifadesi, sanki “Meşrutiyet” mânâsının, “Cumhuriyet ve Demokrat” olduğu gibi bir yanlış algıya sebep olmaktadır.

Netice olarak: Divan-ı Harb-i Örfi adlı eserde, mezkur makale ile ilgili verilen tarih ve sonradan yapılan ilȃve düzeltilmelidir.

(*): http://www.risaletashih.com/index.php/ihzariye/78-yasasin-seriat-i-garra  

 

Rafet Kalyoncu