Pazartesi, 10 Kasım 2008 

RÛMÎ TAKVİM VE TÂRİHLER

alt
 


alt

 
Aziz ve Muhterem Bedîüzzaman Araştırmacı ve Yazarları ve O'nun Doğru Târihçesine ulaşmak isteyen Dostlar!.. Haddim olmayarak sizleri, Rûmî takvim ve târih çevirme bilgilerimizi gözden geçirmeğe dâvet ediyorum.. Kardeşiniz de öyle yaptım.. Çok basit yerlerde nasıl ciddî hatâlar yaptığımızı, denizi geçip derede nasıl boğulduğumuzu o sâyede fark ettim..  

Gerek mevkùtelerde, gerek araştırmalarda, hattâ Risâlelerde ve Bedîüzzaman biyografilerinde birbirini tutmayan târihler kafa karıştırmaya, can sıkmaya devâm ediyor.. Tesbit edebildiğim kadarıyle bunların bir kısmı kâtip ve baskı hatâlarından kaynaklanıyor. Bir bölümü de, târih çevirmelerinde yapılan yanlışlıklardan.. Ne sebeple olursa olsun, bu farklılıkların ortadan kalkması, bilhassa Rûmî takvim bilgilerimizi tâzelemekten geçiyor.  


İki Farklı Rûmî Takvim

Üstâd’ın Bitlis savunmasında esir düştüğü târih; Rûmî 19 Şubat 1331, Mîlâdî 3 Mart 1916 olup iki târih arasında ay, gün ve yıl farkı görülmektedir. Hâlbûki, esâret dönüşünü haber yapan gazetenin târihi; Rûmî 25 Haziran 1334, Mîlâdî 25 Haziran 1918’dir ve Rûmî ile Mîlâdî arasında sâdece yıl farkı bulunmaktadır. Peki, neden o öyle, bu böyle?.. Çünki, -resmî olarak- iki farklı devrede, iki ayrı Rûmî Takvim kullanılmıştır da ondan!..   

Julien esaslı Rûmî Takvim
13 Mart 1840 Mîlâdî-Gregorien (1 Mart 1840) Mîlâdî-Julien) târih karşılığı olarak, 1 Mart 1256 (9 Muharrem 1256) târîhi ile başlamış, 15 Şubat 1332 (28 Şubat 1917) gün bitimine kadar, yılbaşı, 1 Mart; ve günleri de, 12 [(12 Mart 1900) ve öncesi] veyâ 13 gün [1(3 Mart 1900) ve sonrası] geri olarak devâm etmiştir. Uzun yılların verdiği alışkanlıklar sebebiyle, kaldırıldıktan sonra da gayr-i resmî olarak îtibârını sürdüren Julien esaslı Rûmî târihler, halkın teâmülleri dikkate alınarak bugün de takvimlerimizde gösterilmektedir.
Rûmî-Julien Târihlerin Mîlâdîye Çevrilmesi (1 Mart 1256 - 15 Şubat 1332  /  13 Mart 1840 - 28 şubat 1917)

 

(a) Rûmî 16 Şubat 1315 (Mîlâdî 28 Şubat 1900) ve öncesi târihler: Gün sayısına 12 eklenerek Mîlâdî ay ve gün, Rûmî 20 K.evvel - 28/29 Şubat (Mîlâdî 1 Ocak – 12/13 Mart) arası için 585, değilse 584 eklenerek Mîlâdî yıl bulunur.  

(b) Rûmî 17 Şubat 1315 (Mîlâdî 1 Mart 1900) ve sonrası târihler: Gün sayısına 13 eklenerek Mîlâdî ay ve gün, Rûmî 19 K.evvel - 28/29 Şubat (Mîlâdî 1 Ocak – 13/14 Mart) arası için 585, değilse 584 eklenerek Mîlâdî yıl bulunur. 

Örnekler:
*Bedîüzzamân’ın doğumu: (01 Muharrem - 08 Rebîülevvel 1295 H) - (24 K. evvel - 28 Şubat 1293 R.) - (05 Ocak - 12 Mart 1878 M.)
*Bitlis Vâlisi Tâhir Paşa'nın tavsiye mektubu: 03 Teşrînisânî 1323 R. - 16 Kasım 1907 M.
3 T. sânî + 13 = 16 T.sânî (Kasım)
1323 + 584 = 1907
*31 Mart Vak’ası: 31 Mart 1325 R. - 13 Nisan 1909 M.
31 Mart + 13 = 13 Nîsan
1325 + 584 = 1909
*Ruslara esir düşmesi: 19 Şubat 1331 R. - 03 Mart 1916 M.
19 Şubat + 13 = 3 Mart
1331 + 585 = 1916
            
Gregorien esaslı Rûmî Takvim
15 Şubat 1332 Rûmî-Julyen târîhini 1 Mart 1333 Rûmî-Gregoryen târîhi (01 Mart 1917) tâkip etmiş, böylece Mîlâdî-Gregorien Takvimle aradaki gün farkı sıfırlanmıştır. 1333; 10 ay devâm etmiş, 1334 Rûmî yılı, 1918 Mîlâdî yılı ile ayni günde başlamıştır. Gregorien-Rûmî Takvim, bugün kullanmakta bulunduğumuz Gregorien-Mîlâdî Takvimle aradaki ay ve gün farkı giderilmiş olarak 31 Kânûnievvel 1341 (31 Aralık 1925) sonuna kadar kullanılmıştır.

 

Rûmî-Gregorien Târihlerin Mîlâdîye Çevrilmesi (01 Mart 1333 - 31 K.evvel 1341  /  01 Mart 1917 -  31 Aralık 1925)
          
Ay ve gün farkı yok!. Yılı bulmak için sâdece, Rûmî seneye 584 eklenecek. (Gariptir, hatâlar dahâ çok burada yapılıyor!..)

 

Örnekler:
*Bedîüzzamân’ın Vatana Avdet Belgesi: 17 Haziran 1334 (17 Haziran 1918)

 *Esâretten dönüş haberini veren Tanin Gazetesinin târîhi: 16 Ramazan 1336 – 25 Haziran 1334 - 25 Haziran 1918
*Dârü'l-Hikmet a'zâlığına ta'yîni: 26 Şevvâl 1336, 04 Ağustos 1334 (04 Ağustos 1918) târihli İrâde-i Seniyye ile.
*Dârü'l-Hikmet'in Resm-i Küşâdı: 04 Zilka'de 1336 ve 12 Ağustos 1334 (12 Ağustos 1918)
*Mahrec Pâyesine dâir İrâde-i Seniyye Lâyihası: 26 Ağustos 1334 (26 Ağustos 1918)
*Mahrec Pâyesi tebliğ vesîkası: 29 Ağustos 1334 (29 Ağustos 1918)
*Dârü’l-Hikmet’te iken doldurulan nüfus tezkeresi ve eşkâlini bildiren belge: 26 Eylûl 1337 (26 Eylûl 1921)
*TBMM’de "Hoşgeldin Merâsimi" ile karşılanması: 09 Teşrînisânî 1338 (09 Kasım 1922)
*Ankara'da neşrettiği Beyannâmenin târîhi: 19 Kânûnisânî 1339 (19 Ocak 1923)
*Ankara Mevkıfinden, (Gekbûze, Kenbûze, ..) Gebze Mevkıfine.. tren bileti: 17/4/39 [17/4/1923] ...... 31(?)/4/39 [21/4/1923 ; 30/4/1923 ; 1/5/1923]
 
Rûmî Takvimden Mîlâdî Takvime intikàl eden; (Teşrînievvel, T.sânî, Kânûnievvel, K.sânî) isimleri 10 Ocak 1945’de, (Ekim, Kasım, Aralık, Ocak) olarak değiştirilmiştir.
***

KAYNAKLAR:


Târih Dönüştürücü, Hicrî / Mîlâdî: 
http://www.al-islam.com/Loader.aspx?pageid=923
Târih Dönüştürücü, Hicrî / Rûmî / Mîlâdî: 
http://193.255.138.2/takvim.asp 
Takvimler Ve Birbirlerine Dönüşümleri: 
http://www.takvim.com/takvim_donusum.php