Mehmet Selim MARDİN
 
 

    Molla Said; Siirt’in Tillo(Aydınlar) ilçesinde iken gördüğü rüyâ üzerine, Mustafa Paşa'yı zulmünden vazgeçirmek ve hidâyete dâvet etmek üzere harekete geçer. Mustafa Paşa, yaz aylarını Van yaylalarında geçirdiğinden dolayı Molla Said, doğruca, Paşa'nın, Van iline bağlı Gürpınar ilçesi sınırlarında bulunan Norduz(Yalınca) yaylalarından birinde bulunan çadırına varır. Târihçe-i Hayât’ta geçen ayrıntılarda anlatıldığı üzere kendisine, zulümden vazgeçmesini ve tövbe etmesini telkin etmesi üzerine; “ Benim Cezîre’de çok âlimlerim var; eğer hepsini ilzam edebilirsen senin dediğini yaparım, eğer ilzam edemezsen seni Fırat Nehrine atarım."(1) der.
 
    Ancak, Târihçe-i Hayât adlı eserde geçen Fırat Nehri ile hâdisenin geçtiği coğrafî bölge arasında bir bağ kurulması imkânsız gibi görüldüğünden değişik tevillere başvurulmuştur. Bâzı biyografi çalışmalarında yanlışa yanlışla düzeltme yapıldığı gözlenmiştir. Bu defa yukarda anlatılan hâdise sanki Şırnak’ın Cizre ilçesinde cereyan etmiş gibi varsayılarak Mustafa Paşa’nın, Molla Said’i yakında bulunan Dicle nehrine atmakla tehdit ettiğ belirtilmiştir. Halbuki Abdurrahman Nursî’nin ilk defa neşrettiği Târihçe-i Hayât adlı eserde nehir ismi zikredilmemiştir. Nasıl olmuşsa daha sonra Nur talebeleri tarafından neşredilen Târihçe-i Hayât’ta bu nehir ismi, “Fırat” diye kayda geçmiştir.
 
     Bu durumda kastedilen nehir ismini bulmak için, ilk karşılaşmanın meydana geldiği Norduz yaylaları hakkında bilgi edinmemiz lazım. 

     Norduz; “Botan Suyu'nun yayı içinde kalan çok geniş ve yüksek bir platodur. Nordüz Platosu'nun çok küçük bölümü, Hakkâri İlinde kalmaktadır.Van'ın Çatak yöresinde başlayan plato, Hakkari İl merkezinin kuzeyindeki Karadağ'a dek uzanır. Güneybatıda , Beytüşşebap yöresindeki Feraşin platosuyla birleşir. Nordüz Platosunun en alçak yeri 2.100m, en yüksek yeri 2.750m dolayındadır. Çok yüksek olan platoda kışlar çok uzun ve sert geçer .Bazı kesimlerde kar örtüsü yedi ay kalır, kimi kesimlerde ise on iki ay hiç kalkmaz.. Orman ağaçlarından tümünden yoksun olan platoda , bitki örtüsü açısında genellikle bir tekdüzelik görülür”(2)

    Molla Said’in, Mustafa Paşa ile ilk defa karşılaşması Norduz yaylalarından birinde olduğuna göre, içine atılmakla tehdit edildiği, akla ilk gelen akarsuyun, Norduz Çayı olması ihtimâli çok kuvvetlidir. Norduz Çayı; Norduz yaylalarından kaynaklanmakta olup Çatak ilçesi üzerinden Botan(Uluçay) Çayı'nın en önemli kaynaklarındandır.