Cumartesi, 15 Kasım 2008 18:22

 

 

B.T.B.S.N., Nesil 2006, N. Şahiner

Bilinmeyen Taraflarıyla Bediüzzaman Said Nursi


6 GİRİŞ / Mükerrer (bknz. s: 33)

7 1876 (Y) // 1878 (05 Ocak- 12 Mart) / R.N.Enst. 1293 Rûmî, 13 Mart 1877 - 12 Mart 1878 târihleri arasına denk geliyor, 1876 olması mümkün değil! Diğer târihlerin de (Barla'ya kadar olanların) gözden geçirilmesi..

Vâli Hasan Paşa (Y) // Hasan Paşa / 1- Büyük T.Hayât,  2- 24.01.08, Y.Asya: M.S.Mardin, 3- Abdülhamid'in Vâlileri, Adülhamit Kırmızı, 2007.

10 Sibirya’ya (Y) // Rusya içlerine (Kostroma’ya) / Kostroma Sibirya’da değil!

11 13 Ağutos (Y) D. Hikmet'e a'zâ ol. // 4 Ağustos / 26 Şevvâl 1336, 04 Ağustos 1334 (04 Ağustos 1918) târihli İrâde-i Seniyye ile. / Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye,1973, S. Albayrak.

29 Sibirya’da (Y) // Rusya’da

36 Mehmet (Y) // Mehmed (Muhammed)

37 Ayni târihte (1876) (Y) // 1877’de (1293 R)

39 1876- (Y) // 1878-

40 1876-1877 (Y) // 1878

40 Rûmî 1293 yılı bahârında (Y) // Rûmî 1293 yılı kışında / (24 Kânûnievvel - 28 Şubat) 1293, Mîlâdî (05 Ocak - 12 Mart) 1878.

40 bir seher vakti (?) // Mümkündür ama delil gerekmez mi?

40 1876-1877 (Y) // 1878

40 1255 (Y) sene-i şemsiyye-i hicriyye ile // 1256 sene-i şemsiyye-i hicriyye ile / Hicrî-şemsî 1255 yılının 103 günü 1876 yılına (20 Eylül 1876 - 31 Aralık 1876), 262 günü 1877 yılına (1 Ocak 1877 - 19 Eylül 1877)  denk geliyor. 

40 1293 (Y) sene-i kameriyye-i hicriyye ile //  1295  sene-i kameriyye-i hicriyye ile

40 1877 (Y) sene-i mîlâdiyye ile // 1878 sene-i mîlâdiyye ile

48 1882 (Y) // 1886-87 / Birinci Şuâ': Risâle- Nûr'a işâret eden ikinci âyet, onikinci âyet (İkinci âyet ise ...)

50 1883 (Y) // 1887-88

50/51 Burada anlatılan, Hocasının küçük Saîd'in âilesini ziyâret hâdisesinin delillendirilmesi gerekir.. Yoksa kitaba konulmamalıdır..

52 siyâset (Y) // siyâdet / Lüg.

56 Bayezit (Y) // Bayezid, Bâyezid, Bâyezîd

73 1894 (Y) // 1897 / 13.04.08, Y.Asya: M.S.Mardin

73 Van Vâlisi Hasan Paşa (Y) // Hasan Paşa / 1- Büyük T.Hayât,  2- 24.01.08, Y.Asya: M.S. Mardin,  3- [Tâhir Paşa ve selefleri: Ahmed Nâzım Paşa (1895), M. Şemseddin Bey (1896), Vekil Ferik Şemsi Paşa (1897), Tâhir Paşa (1898) / Abdülhamid’in VALİLERİ, Abdülhamit Kırmızı, 2007, s.89)] / Abdülhamid'in Vâlileri, Adülhamit Kırmızı, 2007.

77 cevâb-ı sevap (sevâb) (Y) // cevâb-ı savâb: doğru cevâb

84 1907 yılı Kasım sonlarında İstanbul'a geldi (?) // Bitlis Vâlisi Tâhir Paşanın Sultan Abdülhamîd'e yazdığı arîzanın târîhi 3 Teşrînisânî 1323 ( 16 Kasım 1907). O günün şartlarında mektubu aldığı târihte hareket etse bile Kasım içerisinde İstanbul'da olması imkânsız gibi.  "1907 yılı sonlarında" olması dahâ akla yakın.

112 Volkan, 15 Nîsan 1990 (Y) // Volkan, 15 Nîsan 1909 

123 İttihâd-ı Muhammedî Cem'iyyetinin Kuruluşu 5 Nîsan 1909 (23 Mart 1325) (Y) // 6 Şubat 1909 (24 K.sânî 1324)
Volkan Gazetesi’nin 26 Şubat 1324 – 11 Mart 1909  târih ve 70. sayısında  önceki nüshalardan gelen şöyle bir devâm yazısı bulunuyor:

" ...  Sâye-i Nûr-i Nübüvvet’de 'İttihâd-ı Muhammedî Cem‘iyyeti' bihakkın müessesdir. Ve târih-i te’sîsi de 327 senesi, Muharremü’l-harâm’ının 15. Ve 324 Kânûnisânî’sinin 24. Cum’aertesi gününden [6 Şubat 1909] i‘tibâr olunmuştur. ..." http://www.risaletashih.com/index.php/tashih-cesitlemeleri/134-bediuzzaman-in-hayatindan-tesbitler
132 2 Mayıs 1909 (Y) // 18 Nîsan 1325 (1 Mayıs 1909)

133 1910 yılında ... kapağı (Y) // 1908 sonları - 22 Ocak 1909 arası ... içkapağı (bknz: yukarıdaki link)

138 1911, 1912 (Y) // 1909, 1910 / s. 487, 488, 489 ve 490’daki belgeler.

140 "1910 yılı yazında  ... İnebolu'ya geldi." (?) // 1910 yılında tereddüd yoksa da "yaz" mevsimi pek uygun düşmüyor. A.kadir Badıllı'nın, bu seyâhatin 1910 yılı bahârının başlarında, henüz kış şartlarının hüküm sürdüğü bir zamanda olduğuna dâir yorumu dahâ akla yakın görünüyor. / Mufassal T. Hayât, 1998, s. 331.

142, 144 1913 (?) // 1911 / 1329’un Hicrî olma ihtimâli dahâ kuvvetli. Muhakemât’taki 1327, Rûmî olmalı. İkisi berâber ayni matbaada 1911’de basılmışlar gibi.

145  “.. iki def’a Şam’da, üçüncü def’a da İstanbul’da 1922’de Evkàf-ı İslâmiyye matbaasında basılmıştır.” bilgileri ile, 147. sayfadaki “Hutbe-i Şâmiye’nin 1914’de İstanbul’da basılan ikinci tab’ı” bilgileri çelişiyor.

Mufassal T.Hayât'ta; "Bedîüzzaman Hazretleri Şam'dan İstanbul’a döndüğünde de iki def'a basılmıştır. Elde bulunan ikinci baskısı 1912'de İstanbul Ebuzziyâ Matbaasında, Teşhis’ül İllet isimli zeyli olan milliyet ve din mevzûunu mukàyese eden risâleyle birlikte basılmıştır." denilmektedir. Buna göre, adıgeçen 2. tab'ın üzerindeki 1330 Hicrî oluyor. N. Şahiner, Rûmî olarak almış. Araştırılması gereken karışık bir durum!..

147 1914 (?) // 1912 / Mufassal T. Hayât

157 1914 (Y) // 1913 (17 Haziran)
Mektup muhteviyâtı ile verilen bilgilerde aslında olmayan ilâveler var..
Bknz: http://www.risaletashih.com/index.php/tashih-cesitlemeleri/134-bediuzzaman-in-hayatindan-tesbitler

159 1913 Şeyh Selim vukuâtı (Y) // 1914 Şeyh Selim vukuâtı 
Bknz: http://www.eraren.org/index.php?Page=DergiIcerik&IcerikNo=396

160 1914 (?) // 1912 (1330’un Hicrî olma ihtimâli dahâ kuvvetli)

174 19 Şubat (?) // 19 Şubat 1331(R), 3 Mart 1916(M)

178 Ali Çavuş'un anlattıkları (Sibirya, Berlin, Romanya gazetelerinden okumak ..) gerçeğe pek uymuyor.. Dipnotlarla açıklamalar yapılması..

179 (1917) (Y) // (22 Ağ.1916)

179 (1917) (Y) // (10 Ey.1916)

180 (1917) (Y) // (20 Ey.1916)

180 (1917) (Y) // (23 Ağ.1916)

181 (1917) (Y) // (23 Ey.1916)

182 Sibirya’da (Y) // Rusya (Kostroma)’da
http://www.risaletashih.com/index.php/tashih-cesitlemeleri/128-ustad-sibirya-da-kaldi-mi

182 Kloğrif (Y) // قولوغريف Koloğrif (Kologriv)
http://www.risaletashih.com/index.php/tashih-cesitlemeleri/126-said-nursi-ve-kologrif

182 A. Zapsu tarafından nakledilen hâdisenin Tiflis'te olma ihtimâli de var... 

182 Nikola Nikolaviç (?) // Ayağa kalkmama hâdisesindeki kumandanın Çar II. Nikola oladuğuna dâir rivâyet de var. / A. ÖZER, Sızıntı 1996-215

182 Çar'ın dayısı (Y) // Rus Kafkas orduları başkumandanı Grandük Nikola Nikolaviç; Çar II. Nikola'nın dayısı değil, babası III. Aleksandır'ın amcaoğlu..
http://www.risaletashih.com/index.php/tashih-cesitlemeleri/158-bediuzzaman-in-akillara-hayret-veren-bir-seciyesi 

186 16 Ramazan 1334 (25 Haziran 1918) (Y) // 16 Ramazan 1336 (25 Hazîran 1334-1918)

186 1934 (Y) // 1334

190 19 şubat 1916 (Y) // 3 Mart 1916

190 2 sene 4 ay 4 gün (Y) // Esir düştüğü 3 Mart 1916’dan İstanbul’a dönüşüne kadar geçen sürenin tamâmı; Tanîn gazetesindeki haber târîhi i'tibâriyle; 2 sene, 3 ay, 21 gün; gazete haberinden bir hafta kadar evvel geldiği dikkate alınırsa, 2 sene, 3 ay, 15 gün. (Hamza Ağabey'in hazırladığı ," Saîd-i kürdî'nin Terceme-i Hâli"nde, 2 sene 3 ay)

193 29 aralık 1918 (Y) // 9 Ocak 1919 (9 K.sâni1335)

193 sonbaharında (Y) // Ocak başlarında

198 13 Ağustos 1918 (Y) // 12 Ağustos 1334 (1918) [son toplantı 21 Teşrînievvel 1338 (1922), çalışmalarının sona ermesi 5 Teşrînisânî 1338 (1922)] / Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiye,1973, S. Albayrak.

Yeni Asya Gazetesinden M.L. Salihoğlu'nun 01.12.2008 târihli e-mail ile verdiği bilgi:  

"Sadık Albayrak’ın beş çiltlik Son Devir Osmanlı Uleması isimli eserinin 4. cilt 271-72. sayfalarında şu bilgiler yer alıyor: 

4 Ağustos 1334 tarihinde İrade-i Seniyye ile Dârü'l-Hikmeti'l-İslâmiyye a'zâlığına ta'yin olunmuştur. ["Me'mûrîn ve ... Terceme-i Hâllerinin Tahlîline Mahsus Varakadır" da ; 26 Şevvâl 1336 olan târih yeniyazıya 1334 (Y) olarak aktarılmış. / B.T.]
A'zâlık müddeti dört sene üç ay devam etmiştir.
Bu devirde, hükümetlerin düşmesiyle, Şeyhülislâmlar da değişiyor ve Dârü'l-Hikmet âzâları da değişiyordu. Bediüzzaman ise, devamlı olarak baştan sona âzâlıkta bulunmuştur."
199
Sehivlerin, tahkiksiz iktibaslarla nasıl intişâr ettiğine bir misâl:
{DÂRÜ’L HİKMET’ten(1973, 187):
 “İstanbul’a gelişinde (1) doldurduğu nüfus tezkeresinde eşkâli hakkında şöyle mâlûmât verilmektedir: ….” 
BTBSN’den(2006, 199):
 “İstanbul’a gelişinde (1) doldurduğu nüfus tezkeresinde eşkâli hakkında şöyle mâlûmât verilmektedir:}….”  
denilen belgenin târîhi: {“26 Eylül 1337 / 9 Ekim1921”(2)}
                                                                   
(1): İstanbul’a gelişinde (Y) // Dârü’lhikmette iken / İstanbul’a gelişi; 18 Hazîran 1334(1918), Dârülhikmetin açılışı; 12 Ağustos 1334(1918)
(2): “26 Eylül 1337 / 9 Ekim1921”(Y) // “26 Eylül 1337 / 26 Eylül1921

200 18 Zilka'de 1336 / 26 Ağustos 1334 (Y) // 17 Zilka'de 1336 / 24 Ağustos 1334 (bknz: Mufassal T. Hayât 1998, s.449; D.Hikmetü'l-İslâmiye, S. Albayrak, 1973)

200 Vahdettin (Y) // Mehmed (Muhammed) Vahîdüddîn

202 (Belgenin üst sol köşesi) // 17 Teşrînevvel 1337 (17 Ekim 1921) / D. Hikmetü'l-İslâmiye, 1973, S. Albayrak)

210 D. Hikmet’e a’zâ olurken (Y) // D. Hikmet’te iken (26 Ey.1921)

210 eşgalini (Y) // eşkâlini

211, 226 1922 (Y) // 1920 / s. 226

227 1923 (Y) // 1921 (1339’un Hicrî olması gerek. Bu eserler Dârülhikmet’te iken basılmıştı (s.206). D.Hikmet ise 1338(1922)’de kapanmıştı)

244 1923 (Y) // 1921 (1339’un Hicrî olması gerek. Bu eserler Dârülhikmet’te iken basılmıştı (s.206). D.Hikmet ise 1338(1922)’de kapanmıştı)

247 1923 (Y) // 1921 (1339’un Hicrî olması gerek. Bu eserler Dârülhikmet’te iken basılmıştı (s.206). D.Hikmet ise 1338(1922)’de kapanmıştı)

250 1923 (Y) // 1921 (1339’un Hicrî olması gerek. Bu eserler Dârülhikmet’te iken basılmıştı (s.206). D.Hikmet ise 1338(1922)’de kapanmıştı)

251 1923 (Y) // 1921 (1339’un Hicrî olması gerek. Bu eserler Dârülhikmet’te iken basılmıştı (s.206). D.Hikmet ise 1338(1922)’de kapanmıştı)

252 1923 (Y) // 1921 (Kitabın kapağındaki baskı târihi:1337R-1339H)

258 1922 yılı Kurban Bayramından bir hafta kadar evvel Ankara'ya gitti. (Y) // 1922 Kurban Bayramı 4 Ağustos'a geliyor.. Rivâyet edilen latîfe gerçek ise başka bir yerde veyâ başka bir zamanda vârid olmalıdır.. Delillendirilemiyorsa, yanlışlığa sebep olmaması için kitaba konulmamalıdır.
A. Sürûrî TÖNÜK'ün günlüğüne göre, Üstâd'ın Ankara'ya gelişi 7 Kasım 1922.. 
http://www.risaletashih.com/index.php/tashih-cesitlemeleri/166-a-sururi-nin-gunlugundeki-bir-noktaya-aciklama

259 15 R.evvel (Y) // 20 R.evvel

260 "Târîhî Bir Celse" (Y) // "Büyük Millet Meclisinde" / Gazetenin 3. sayfasında (Nureddin Ceylan'ın himmeti ile)

260 20 Rebîülevvel 1341 / 10 Teşrînisânî 1338 [1922] Cum'a târihli Hâkimiyet-i Milliye Gazetesine atfedilen yerlerde hayâlî ilâveler var. Gerçeği şudur:
"Vilâyât-i Şarkıyye ulemây-ı benâmından olub  Anadolu gāzîlerini ve Meclis-i Âlî’yi ziyâret etmek üzere İstanbul'dan buraya gelen ve sâmiîn locasında bulunan Bedîüzzaman Molla Saîd Efendi Hazretlerine beyân-ı hôş-âmedî edilmesi hakkındaki Bitlis Meb’ûsu Ârif Bey ve rüfekāsının takrîri alkışlar arasından kırâat olundu."

269 Bu beyannâmeden (266. sayfadaki 19 Ocak 1923 târihli beyannâme) sonra (Y) // 23 Kasım 1922 târihli bu beyannâmeden sonra
http://www.trgundemtr.com/bediuzzaman-said-nursi-nin-ataturk-e-yazdigi-mektup/

http://www.risaletashih.com/index.php/esintiler/318-bediuzzaman-m-kemal-gorusmesi-belge

271 feyzanın (Y) // feyznâk

273 1922 30 Ağustos sonraki günlerden 1923 Nîsan başlarına kadar (Y) // 7 Kasım 1922'den 1923 Nîsan sonlarına kadar

275 Trenle Ankara’dan Van’a (?) gitmek için .. //  o târihte Van’a trenyolu yok! {Bâzı yerlerin trenyoluna kavuşma târihleri: Kayseri 1927, Sivas 1930, Malatya 1931, Elazığ 1934, Muş 1955, Tatvan-Van 1964}

275 ... kendisini Van’a götürecek trene biner.  // o târihte Van’a trenyolu yok!

276 Said Nursî’yi Ankara’dan Van’a (?) götüren tren bileti .. // o târihte Van’a trenyolu yok!

276 (tren biletinin yeniyazıya çevrilmesinde ve târih çevirmelerinde yanlışlar yapılmış!)

Doğrusu şöyledir:

Ankara mevkıfınden Gebze (Gekbôze, Gekbûze, Genbûze,..) mevkıfine..

21/4/39 (21/4/1923) târihine kadar mu’teberdir.

Said Kürdî Efendi.

17/4/39 (17/4/1923) târîhinde i'tâ olunmuştur.

Hâmilin imzâsı

Saîd

276 Van ve Erek'te bulunduğu iki sene (Y) // Van ve Erek'te bulunduğu yaklaşık üç sene

284 1926 (?) // 1924 (?) / 1342, Hicrî olabilir. (1926’da Üstâd sürgün yollarında idi.)

303 Onuncu Söz'ün ilk baskısının 1342'de olması mümkün değil!
http://www.risaletashih.com/index.php/tashih-cesitlemeleri/141-barla-da-te-life-baslama-tarihi

307 sekizbuçuk yıl (Y) // yedibuçuk yıla yakın (en fazla 7 sene, 5 ay !)

313 8,5 (Y) // yaklaşık 7,5

322 24 Temmuz 1934 (?) // Kuleönü'lü Hâfız Mustafa'nın mektûbuna göre Isparta'ya getirilişi, Mevlid Kandiline tevâfuk etmektedir (24/25 Hazîran 1934).
http://www.risaleinurenstitusu.org/index.asp?Section=Kulliyat&Book=BarlaLahikasi&Page=115

335 Kastamonu'da bulunduğu yedi yıl (Y) // Kastamonu'da bulunduğu yedi küsûr yıl

359 HAZRETİNİZ (Y) //  HAZRETİNİZE / s.361 Osmanlıca aslı 

361 Hazretiniz (Y) // Hazretinize

384 1876 .. 84 (Y) yaşında // 1878 .. (82’yi bitirip) 83. yaşında


441  87 (Y) // Mîlâdî takvime göre 82 (vefâtı, 83. yaşının başları), Hicrîye göre 85 (vefâtı, 85. yaşının ortalarını geçerek) yıllık ömrünün.

[Belgelere göre Hz. Üstâd'ın ömrü:

*Hicrî olarak: 84 sene, 6 ay, 17 gün ile 84 sene, 8 ay, 24 gün arası (Vefâtı: 85. yaşının ortalarını geçerek).
*Mîlâdî olarak: 82 sene, 11 gün ile 82 sene, 2 ay, 18 gün arası (Vefâtı: 83. yaşının başları).]

Not: 1
Van'dan sürgün edilişi:

* "Meselâ, bu biçare Said, Van’da ders-i hakàik-i Kur’âniye ile meşgul olduğum miktarca, Şeyh Said hâdisâtı zamânında vesveseli hükûmet, hiçbir cihette bana ilişmedi ve ilişemedi. Vaktâ ki neme lâzım dedim, kendi nefsimi düşündüm, âhiretimi kurtarmak için Erek Dağında harâbe mağara gibi bir yere çekildim. O vakit sebepsiz beni aldılar, nefyettiler; Burdur’a getirildim. (Lem'alar)"

Bu ifâdeler Bedîüzzamân'ın Erek'teki inzivâgâhına çekilmesinin Şeyh Saîd hâdisesinden sonra, dolayısıyle, sürgün hâdisesinin Şeyh Saîd isyânı ile ayni devrede değil isyandan  sonra olduğunu gösteriyor. Aşağıdaki ifâdeler de Meşîhat  yangınında İstanbul'da bulunduğunu:

* "Ben menfî olarak İstanbul’a getirildiğim vakit bir zaman Meşihat-ı İslâmiye dairesinde bulunan Dârü’l-Hikmeti’l-İslâmiyedeki hizmet-i Kur’âniyeye çalıştığım için, o alâkadarlık cihetinde, "Meşihat dairesi ne haldedir?" diye sordum. Eyvah! Öyle bir cevap aldım ki, ruhum, kalbim ve fikrim titrediler ve ağladılar. Sorduğum adam dedi ki: "Yüzer sene envar-ı şeriatın mazharı olmuş olan o daire, şimdi büyük kızların lisesi ve mel’abegâhıdır." İşte o vakit öyle bir hâlet-i ruhiyeye giriftar oldum ki, dünya başıma yıkılmış gibi oldu. Kuvvetim yok, kerametim yok; kemal-i me’yusiyetle ah vah diyerek dergâh-ı İlâhiyeye müteveccih oldum. Ve bizim gibi kalbleri yanan çok zatların hararetli ahları, benim âhıma iltihak ettiler. Hatırıma gelmiyor ki, acaba Şeyh-i Geylânî’nin duasını ve himmetini, duamıza yardım için istedim mi, istemedim mi? Bilmiyorum. Fakat her halde o eskiden beri nurlar yeri olmuş bir yeri zulmetten kurtarmak için, bizim gibilerin ahlarını ateşlendiren onun duasıdır ve himmetidir. İşte o gece Meşihat kısmen yandı. (S.T.Gaybî)" 

* Kaynaklar bu yangının 1926'da olduğunu gösteriyor:

http://forumdan.azbuz.com/forum-alt/next/43000000001541904&pageNumber=0

* BTBSN,2006, s.286da bu yangını 1 Mayıs 1926 târihli "Son Sâat" ve "Cumhûriyet" gazetelerinin yazdığı belirtilmektedir.

* Yine bütün kaynaklar mezkûr sürgün hâdisesinin 1926'da olduğunu göstermektedir.  


Not: 2
bknz: http://www.risaletashih.com/index.php/tashih-cesitlemeleri/134-bediuzzaman-in-hayatindan-tesbitler


(Y): yanlış               (?): tavzîhi gerekiyor!

B. Tunç

Ek: I
Selâmün Aleyküm Değerli İlgililer,
BTBSN 2006 üzerinde yapılan tashihlere aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. http://www.risaletashih.com/index.php/tashih-cesitlemeleri/123-btbsn
Muhterem Şahiner'e ulaşamadığım için size iletiyorum.
Bilâl TUNÇ, 25 Ocak 2009
Ek: II
Muhterem Bilal Tunç bey, selamün aleyküm.
Bilinmeyen Taraflarıyla Bediüzzaman kitabında tespit ettiğiniz tashihleri yeni baskıda uygulayacağız inşallah.
Alakanızdan ve gayretinizden dolayı Allah razı olsun.
Dualarınızı bekliyoruz.
Dr. Veli Sırım, 5 Şubat 2009
Nesil Yayınları Yayın Yönetmeni