Print

Cuma, 11 Eylül 2009 14:49

İki Mekteb-i Musîbetin Şehâdetnâmesi
yâhud
DÎVÂN-I HARB-İ ÖRFÎ ve SAÎD-İ KÜRDÎ  
İlk baskısı H.1327(1909), önsözlü ikinci baskısı H.1328(1910)’da yapıldı. 1950’lerde Hz. Müellifin tensîbi ile ba’zı değişiklikler yapılarak elyazısı Kur’ân hattı ile teksir edildi. Ayrıca Hz. Üstâd hayâtta iken yeniyazı ile de neşredildi. Hâlen, gerek 1909-10’lardaki şekliyle, gerek yeniyazı son hâliyle ve Müellifin ba’zı maqâleleri de eklenerek çeşitli yayınevlerince basılmaktadır.
1954’lerde teksir edilen "Üstâd tashihli" bir Osmanlıca nüsha ile; H.1328 baskısı ve Tenvir Neşriyat-1990 nüshası arasında göze çarpan bir kısım farklılıklar istifâdeye medâr olur ümîdiyle aşağıya çıkarılmıştır.
Tenvir 1990
İkinci tab', 1910 (H.1328)
Os. Teksir (1954’ler)
37/1     İfâde-i Nâşir“Merhum Ahmed Râmiz’in ifadesidir.”
İfâde-i Nâşir
İfâde-i Nâşir Ahmed Râmiz
37/1      1323
323
323
37/5      edildiği 
edildiği 
eylediği
37/7      mâder-i hilkatin
mâder-i hilkatin
hilkatin
37/8      kanun-u deha
kânûn-i dehâ (كانون دها)
kânûn-i dehâ (كانون دها ) 
37/9      anlamayarak
anlayamıyarak
anlayamıyarak
37/9      ekseriyet hasîse-i zelil olan
ekseriyet hasîse-i zelil olan (ekseriyet-i hasîse zelil olan)
ekseriyyet-i hasîse; zelîl
37/13    fedâî-i şair bedbahtı
fedâî şâir-i bedbahtî
fedâî şâir-i bedbahtî
37/14    A.Cevdet
A.Cevdet
A. (.ع)
38/1      siyâset selhhânelerini
siyâset selhhânelerini
siyâsetlerini
38/2      Van’dan, Bitlis’ten, Siirt’ten, Mardin’den, Erzurum’dan
Van’dan, Bitlis’den, Siird’den, Mardin’den, Erzurum’dan
Van’dan, Bitlis’den, Mardin’den
38/3      sûret-i ciddiyede
……………
sûret-i mahsûsada
38/6      Tımarhâne
Bîmârhâne
Tımarhâne
38/7      mekteb
…………
medrese, mekteb
38/10    mektebler
…………
mektebler, medreseler
38/13    etmeyiz zemîn-i müdârâya
inmeyiz zemîn-i müdârâya
etmeyiz zemîn-i müdâriyye  
38/15     mansıb-ı tahkîr-i
…………….
tahkîr-i
 
38/18     bîmenend
………….
bîmânende
38/20     hoca-i dânâ
hâce-i dânâ
hâce-i dânâ
39/4       mısralarıyle
mısrâıyle
mısrâıyle
39/6       bir râbıta-i aşk ile bağlanmak
……………
râbıta (bağlanmak)
 
39/7       meşhûr “Kahriyyât”ın
……………
-
 
39/20     bütün felâketlerin müvellidi
……..
bütün fenâlıkların müvellidi
 
39/22     vefâkâr
………
fakat vefâkâr
39/24     (Rahmetullahi Aleyh)
-
-
41/6       benim içün bir şandır
………
-
41/7       Bu haydut hükûmet
……
Benim içün bu hükûmet
41/11     bir
……
iyi bir
41/         (Parentez içindeki paragraf)
…….
-
 
42/3      o evhâm vesükût  
evhâm ve şükûk
evhâm ve şükûk
42/9      yerde
……..
yere
43/1       onbir
onbirbuçuk
onbirbuçuk
43/3       aşâir-i
umûm aşâir-i
umûm aşâir-i
43/4       emr-i adâlet
emr, adâlet
emr, adâlet
43/6       istibdattan en
istibdâdda herkesten
istibdâdda herkesten
 
43/7       taraftan
yerden
yerden
43/7       hüsnâda
hasenede
hasenede
43/7       Kürdleri
………
bedevîleri, aşîretleri
43/10    Ayasofya’da ve Bayezıt veFatih ve Süleymaniye’de umum ulemâya
Ayasofya ve Bâyezid ve Fatih’de ve Süleymaniye’de umum ulemâ
Ayasofya, Bâyezid ve Fâtih’de ve Süleymâniye’de umum ulemâ
43/15  (dîv) u derende
(dîv)-i derende
(div)
43/15      meşrûtıyet, Süleyman
meşrûtıyet, Süleyman
meşrûtıyyet bir ma’nevî Süleymân
43/16      teshîre … hâtem, Şerîat
…………
tesahhura … hâtem-i Şerîat
43/17      Süleyman, meşrutiyetin
Süleymân-ı meşrûtıyyetin
Süleymân-ı meşrûtıyyetin
43/18      ifrit istibdâd ma’lûmdur.
ifrît-i istibdâd ma’lûmdur. (ifrît istibdâd-ı ma’lûmdur.)
ifrît-i istibdâd
44/4        hakikat ve meşrutiyyet
………….
hakîkat-i meşrûtıyyet
44/14      gitse
…………
girse
44/18      ma’rifet ve ittifak silahıyla
…………
ma’rifet silâhıyle
44/19      kemal-i memnûniyetle
…………
-
44/22      umûm
………..
bütün
45/1        irtibatlarını
…………
ziyâde irtibâtlarını
46/26      yedi
…………
dîndâr yedi
47/3       Garb ve şarka
Şark ve garba
Şark ve garba
47/3        silsile-i nûrânî
…………
silsile-i müteselsile-i nûrânî
47/5        cihet ve irtibâtı
…………
cihetü’l- vahdeti ve irtibâtı
47/19      ibâdet ve fazîlet
………..
ibâdet, âhiret ve fazîlet
47/20      , Ulü’l emirlerimiz
Ânı da Ulü’l-Emrlerimiz
Ânı da Ulü’l-Emrlerimiz
48/22      Eğer
………
- (bknz. Hatâ- Savâb cedveli)
48/23      gelmediğim
………
gelemediğim
49/5        askerlik
………
askerlerin
49/6        askerlik
……….
asker
49/7        İttihâd, uhuvvet
………
ittihâd-ı uhuvvet
49/8        Umûm askerler
………
Umûm bu mü’min askerler
49/13      nefer olsun-hariç
………..
nefer olsun, hiçbir mü’min asker- hâriç
49/28      şöhret de beni büyük gösteriyor 
…………
istemediğim bir şöhret beni büyük gösteriyordu
49/29      Ayastafanos’ … muk..
Ayastefanos’ muk..
Ayastefanos’… Hareket Ordusuna karşı muk..
50/24      lafızlar
nutuklar
nutuklar
50/25      gösterdiler
………...
tâm gösterdiler
51/9        zâbitleriniz
…………
mü’min zâbitleriniz
51/9        binlere
……….
belki bine
51/17      bin kişiyi
meydân-ı harbde binlerce adamı (H.1327)
aklınızı, ma’nevî kuvvetinizi
51/18      Bir …   binlere
………..
Ba’zan bir …bine
51/18      şecâat-i akliye
………….
şecâat-i îmâniyye ve akliye
51/20      şecâat-i kalbî
………..
şecâat-i fıtrî
51/24      ben bu
……..
O
51/27      Saâdetimiz
………….
dünyevî saâdetimiz bir cihette
52/5        mahlû’da tecessüm ettiği
………..
mahlûa isnâd edildiği
52/6        Milletimin nâmını lekedâr etmedim
………...
Hatâ ettim. Fakat medrese ilmiyle dünyâ malını isteyenlerin yanlışlarını göstermekle hatâ savâb oldu.
52/8       muhabbetiyle
…………
muhabbetiyle, İslâmiyyet hamiyetiyle
52/11     İstanbul
………….
İstanbul ve Anadolu
52/13     kökleşmediğim halde
gönülleşmediğim
gönülleşemediğim
52/21     sûret-i garazı
………..
hâzır sûretini
53/1       Menhus
………
Münhasif
53/2       melâike
melâike-i
melâike-i
53/3       milletin servetini
…………
milletin sana hediyye ettiği
53/4       senin idârene
………….
senin şâhâne idârene
53/10      Pâdişâha
…………..
Bir büyük pâdişâha
53/13      meşrûtıyet
…….
meşrûtıyyet-i meşrûa
53/13      hayâtımız
…………
hayât-ı ictimâıyyemiz
53/14       maârif
…….
İslâmiyyet’e uygun maârif
53/15      karıştırmağa
………
karıştırmakla
53/16      harekât
…………
dînsizce harekât
53/23      teşkîline
……
teşkîle
53/24      ittihâd ve terakkî
…………
İttihâd
54/1         hafife
hafiyye
hafiyye
54/2         millet
……….
vatan
54/12       Nasîhatını
nâsın nasîhatini
nâsın nasîhatini
54/14       Ve nefsimi
……….
Nefsimi
54/21       zaifim
zaîfem
zaîfem
54/25       nasihattaki
nasîhatimdeki
nasîhatimdeki
55/1         şu‘be
………
fırka
55/1         ve yalnız ona isim ise
……….
-
55/20       Ağrı Dağı ile
Egri Dağ ve
Eğri Dağ ve
55/24        dirhemde
dirhemden
ilâve
56/4         Mart
………
Otuzbir Mart
56/4         âdide
adîde
adîde
56/14       mahlû’
………
mazlûm
57/6          yedi mukaddeme
……….
mukaddemedeki hakîkat
57/6          herbirinde
………
her yerinde
57/7          mu’cizesini gösterir
………...
mu’cizesi görünür
57/11        mürteci’ler
………
câhil mutaassıblar
57/14        atmakla
………
atılmakla
57/Lç        HARK(حرق): Yakmak, yangın
HARK(خرق): Yırtmak, parçalamak
HARK(خرق): Yırtmak, parçalamak
58/2          a’mâl (اعمال)
âmâl (آمال)
âmâl (آمال)
58/6          bir menhus
……….
-
58/7          nâ-refte
……….
dalâlet
58/10        ile mâsadak
……….
olan darb-ı mesel ile mâsadak
58/Lç        A’MAL(اعمال) : Ameller, fiiller   
ÂMÂL(آمال): Emeller, istekler
ÂMÂL(آمال): Emeller, istekler
60/5          etmiş; istirdâd
etmiş ve Abdülhmîd’den de istirdâd
etmiş; ve Sultân Abdülhamîd’den de istirdâd
60/5          Zîrâ hürriyetle alışverişi yoktur.
………
Belki, hafîf istibdâdı şiddetli ve kesretli yapmakmış.
60/9          arkasından -yarı murde- büyük arslanı
arkadan -yarı mürde- büyük ejderhâyı
büyük arslanı 
 
60/10        ihyâ ile kendine
………..
îkàz ile
61/6          mürcif
……..
müreccif
61/7          zâbitler
……….
me’mûrlar
61/16        (‘İstitrâd’dan itibâren 17 satır 1954-57 nüshasında yok)
(‘İstitrâd’dan itibâren 19-21 satır 1954-57 nüshasında yok)
-
62/11        Ri’ya
Riyâ
-
62/18        serbestiyet
serbestî
serbestî
63/1          Ve cerîdeler de terbiye-i efkâr ediyorlar. Şimdi ba’zı edibler edebsiz ve ba’zı cerîdeler de
…………
edebsiz ba’zı cerîdeleri
63/4         ondan
…………
böyle edebiyâttan
63/5         ecsâm
………
ecrâm
64/6         İşte bu nokta-i nazardan şimdiki medeniyeti istemek, insaniyeti istememektir.
 
İşte bu nokta-i nazarda medeniyyeti istemek, insâniyyeti istememekdir.(1328)
Bu nokta-i nazarda medeniyyeti istememek, insâniyyeti istememekdir.(1327)
İşte bu nokta-i nazardan, medeniyeti istemek, insâniyeti istemektir.

 
64/9          meşrûtıyet ve hürriyet
………….
meşrûtıyyet-i meşrûa ve Şerîat dâiresinde hürriyet
64/10        meşrûtiyettir
………..
meşrûtıyyetteki şûrâdır
65/1         anâsır
………..
unsurlar, ırklar
65/2         maarif ve hararet-i kuvvet … mi’rac  
maârif ve harâretle kuvvet … mizâc
maârif-i İslâmiyye ve harâretiyle kuvvet … mizâc
66/20       ittihaz
i’tibâr ittihâz
i’tibâr
67/1         mekâyis
mikyâs
mikyâs
67/11       delidir
…..
elbette delidir
67/17       hadîddir
……
hiddetlidir
68/7         bâtıne
bâtın
bâtın
68/8         milliyetimin
………
ecdâdıma
68/12       etmişim.
 
………..
etmiştim. O da benim gibi başına bir Vilâyât-ı Şarkıyye külâhını giydiğini – bir fotoğrafını- görüyoruz
68/13       İstanbul     
İslâmbol
İslâmbol
68/14       az terakkî etmiştir
terakkî etmemiştir
terakkî etmemiştir
68/18       müntic 
………..
sebeb
68/19       hevesât…
……….
hevesât galebe etmiş.
68/20       ulum-u
ulûm
ulûm
69/2          kasri
……….
kasrî
69/5         (“Meleke…     …..  etmiyor.” şeklindeki dört satır, Os. teksir D.H Ö.’de yok !)
………..
-
 
69/10        -
-
İkincisi
69/14       Üçüncüsü: (“Fuzûlîlik   …..” kısmında yaklaşık iki sayfa, Os. teksir D.H.Ö.’de yok )
…….
Üçüncüsü’nün neşri başka zamâna bırakıldı.
 
73/5           …yapacak” dedi.
 
……..
…yapacak ve bu seksen altûnu da ihsân-ı şâhâne olarak sana göndermiş. Hem sana selâm ediyor” dedi.
73/13       İ’dâm olunsam bir milletin kalbinde yatacağım.
……….
-
 
93/32       istinad
……….
isnâd / bknz: Münâzarât, Y. Asya 1999, 23